Zaburzenia połykania to ogólnie mówiąc kłopoty z połknięciem pokarmów o różnej konsystencji. Mogą one być różnie nasilone - od krztuszenia się podczas jedzenia, przez trudności z połknięciem większych kęsów pokarmów po całkowitą niemożność połykania.
Zaburzenia połykania występują przede wszystkim w różnych schorzeniach neurologicznych, współistnieją często z nieefektywnym odruchem kaszlowym.
Podczas karmienia treść pokarmowa może wówczas dostawać się do płuc powodując zmiany zapalne (częste infekcje dróg oddechowych, zachłystowe zapalenie płuc), a przy zachłyśnięciu większą ilością pokarmu lub kęsem pokarmowym może dojść do zatrzymania oddechu z następowym zatrzymaniem krążenia.
Obawa przed krztuszeniem się powoduje często spożywanie zbyt małych ilości pożywienia lub posiłków w postaci papek i kleików o niepełnej lub znikomej wartości odżywczej. Prowadzi to w krótkim czasie do niedożywienia, które w każdej sytuacji pogarsza stan chorego, a niejednokrotnie przekreśla szanse na powrót do zdrowia.
Aby można było żywić chorego prawidłowo tzn. dostarczać mu właściwą ilość kalorii i składników pokarmowych należy zastosować sztuczną drogę żywienia.
Jeśli zaburzenia połykania mają charakter przemijający, związany z chorobą, która poddaje się leczeniu i chory ma szansę w stosunkowo krótkim czasie na powrót prawidłowego odruchu połykania stosujemy zgłębniki (sondy) żołądkowe lub dwunastnicze (ich nazwa pochodzi od narządu w którym znajduje się koniec zgłębnika).
Zgodnie z obowiązującymi standardami medycznymi uważa się, że dopuszczalny czas utrzymywania zgłębnika wprowadzonego przez nos do żołądka lub do dwunastnicy to 3-4 tygodnie. Wraz z upływem czasu rośnie ryzyko powikłań: refleksu żołądkowo-przełykowego i zachłystowego zapalenia płuc, zapalenia zatok obocznych nosa, martwicy przegrody nosa, martwicy ściany przełyku lub żołądka i perforacji.
Jeśli natomiast zaburzenia połykania mają charakter trwały lub przewlekający się należy żywić chorego przez gastrostomię.