DEFINICJA
Stwardnienie rozsiane (SM) jest chorobą układu nerwowego o charakterze przewlekłym, która przebiega z okresami rzutów i remisji lub ma charakter postępujący.
Istotą choroby jest uszkodzenie osłonek mielinowych w mózgu i rdzeniu kręgowym na drodze procesów autoimmunologicznych, tzn takich gdzie układ odpornościowy funkcjonuje nieprawidłowo i uszkadza własne komórki i tkanki chorego. Osłonki mielinowe odgrywają zasadniczą rolę w przewodzeniu bodźców nerwowych.
Choroba może rozpocząć się w różnych okresach życia, ale przeważająca część zachorowań przypada na okres między 20 i 40 rokiem życia.

POSTACIE SM
Istnieje kilka postaci choroby, które różnią się od siebie przebiegiem:

1. przebieg z rzutami i remisją
2. przebieg z pierwotną progresją
3. przebieg z wtórną progresją
4. przebieg postępujący z rzutami

Przeważa postać o charakterze rzutowo- remisyjnym.

OBJAWY
Obraz kliniczny choroby jest niejednorodny. Do najczęściej występujących objawów należą:

1. zaburzenia wzrokowe wywołane pozagałkowym zapaleniem nerwu wzrokowego – pogorszenie ostrości widzenia, tzw. zamglenie, ubytek w polu widzenia lub całkowita jedno- lub rzadziej obustronna ślepota ( zaburzenia te występują nagle i zwykle mają charakter przemijający)
2. zaburzenia wzrokowe wywołane uszkodzeniem nerwów okoruchowych – podwójne widzenie, zaburzenia ruchomości gałek ocznych, zez (zaburzenia te mogą mieć charakter nawracający)
3. zaburzenia słuchowe – niedosłuch, szum
4. niedowłady i porażenia zwykle o charakterze spastycznym tzn. ze wzmożonym napięciem mięśniowym
5. objawy ataksji móżdżkowej - drżenie zamiarowe, oczopląs, mowa skandowana
6. zaburzenia wegetatywne

• • zaburzenia naczynioruchowe (zasinienie, obrzęk)
  • zaburzenia w oddawaniu moczu
  • zaburzenia potencji u mężczyzn
  • zaburzenia miesiączkowania u kobiet
  • uporczywe zaparcia

DIAGNOSTYKA
Chory z podejrzeniem SM powinien zostać skierowany do specjalisty neurologa.

Badania obligatoryjne:

• badanie kliniczne
• badanie immunologiczne płynu mózgowo-rdzeniowego
• badania obrazowe (MRI)
• badania elektrofizjologiczne (wzrokowe i słuchowe potencjały wywołane)

SM najczęściej przebiega w postaci rzutów i remisji. Każdy rzut (nasilenie objawów choroby) może powodować odmienne objawy, co wynika z uszkodzenia innych obszarów układu nerwowego.
Podstawowymi kryteriami w rozpoznawaniu SM są:

• co najmniej dwukrotne wystąpienie rzutu choroby w czasie 6 miesięcy
• objawy wynikające z zajęcia różnych części OUN

Należy podkreślić, że postawienie rozpoznania stwardnienia rozsianego jest domeną specjalisty neurologa.

POSTĘPOWANIE
Nie ma skutecznej metody leczenia stwardnienie rozsianego.

Leczenie modyfikujące przebieg choroby:
W leczeniu rzutów SM stosuje się hormony sterydowe, najczęściej metyloprednisolon drogą dożylną.
W leczeniu immunomodulującym, które ma zahamować procesy autoimmunologiczne i spowolnić przebieg choroby stosuje się interferon beta i octan glotirameru.
W leczeniu przewlekłym stosuje się też cytostatyki.

Wobec braku skutecznej metody leczenia SM ważne są działania w kierunku poprawy jakości życia chorych. Należą do nich:

1. leczenie objawowe
   • wzmożonego napięcia mięśni
   • bólu
   • depresji
   • zaburzeń funkcji pęcherza moczowego i seksualnych
2. kompleksowa rehabilitacja
3. przystosowanie otoczenia do potrzeb chorego
4. zaopatrzenie we właściwe środki rehabilitacyjne

szeroko pojęte wsparcie środowiskowe

Chorzy z SM w MEDI-system
Do Ośrodków MEDI-system przyjmowani są pacjenci w różnych stadiach choroby, jednak najczęściej są to chorzy z zaawansowaną postacią SM, ze znacznym ograniczeniem sprawności fizycznej.

Działania wielodyscyplinarnego zespołu Ośrodków nakierowane są na poprawę jakości życia pacjentów, zachowanie możliwie najlepszej kondycji psychicznej i fizycznej, zapobieganie powikłaniom oraz współpracę z rodziną.
Leczenie objawowe i zapobieganie powikłaniom w Ośrodkach MEDI-system zgodne jest z obowiązującymi standardami medycznymi.
Działania na rzecz poprawy jakości życia obejmują oprócz leczenia wiele innych aspektów:

• • nieograniczony wstęp rodzin i przyjaciół chorych do Ośrodków
  • kompleksowa rehabilitacja, dostosowana do stopnia zaawansowania choroby
  • terapia zajęciowa dostosowana do możliwości chorych
  • przystosowanie infrastruktury do potrzeb osób niepełnosprawnych
  • i wreszcie wyszkolenie personelu i uwrażliwienie na problemy i potrzeby chorych z SM - wobec braku leczenia przyczynowego niezwykle istotne staje się otoczenie chorego całodobową opieką, wspieranie go, zachęcanie do terapii umożliwiającej jak najdłuższe zachowanie aktywności i niezależności.