DEFINICJA
Choroba Alzheimera jest postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym, w którego przebiegu dochodzi do uszkodzenia komórek nerwowych w różnych obszarach mózgu w wyniku odkładania się w nich substancji białkowych (beta – amyloidu i białka tau). Powoduje to postępującą utratę funkcji intelektualnych prowadzącą do otępienia.
Pierwszymi objawami choroby są zwykle zaburzenia pamięci początkowo operacyjnej, potem też pamięci dawnej. W miarę upływu czasu zaburzenia narastają – przeszkadzają w pracy, w życiu rodzinnym i społecznym, pojawiają się inne zaburzenia poznawcze i neuropsychiatryczne. W zaawansowanej postaci choroba uniemożliwia codzienne funkcjonowanie prowadząc wreszcie do całkowitej zależności od innych.
Choroba Alzheimera jest najczęstszą przyczyną otępienia i według różnych źródeł występuje w 2-5,8% populacji osób powyżej 65 r.ż.

OKRESY CHOROBY
Zaburzenia pamięci operacyjnej (nowe informacje)

• chory zapomina, potrzebuje więcej czasu na wykonanie codziennych czynności w domu i w pracy, często czegoś szuka
• pojawia się frustracja, konflikty z otoczeniem, problemy w pracy, depresja

Zaburzenia pamięci dawnej (zdarzenia z przeszłości, wyuczone umiejętności)
Zaburzenia myślenia, spostrzegania, zaburzenia mowy

• chory ma trudności w zarządzaniu własnością, w wykonywaniu codziennych czynności, w prowadzeniu samochodu, często błądzi
• narasta depresja i frustracja, czasem lęk, pojawiają się zachowania agresywne, chory opiekę postrzega jako kontrolę, izoluje się

Otępienie

• rozpad przestrzeni własnej i pozaosobowej chorego, rozpad procesu mówienia, rozumienia mowy, zaburzenia myślenia
• postępuje utrata umiejętności utrzymania higieny, ubierania się, jedzenia, poruszania się, w zaawansowanym okresie chory przestaje sygnalizować potrzeby fizjologiczne
• zmiany w stanie fizycznym: utrata masy ciała (niedożywienie), zaniki mięśniowe

Stadium końcowe - zaburzenia świadomości

• wysokie ryzyko powtarzających się infekcji w tym zachłystowego zapalenia płuc, odleżyn, patologicznych złamań

W każdym okresie choroby mogą wystąpić objawy pozapiramidowe tworzące zespół parkinsonowski:

• spowolnienie ruchowe
• wzmożone napięcie mięśniowe lub drżenia
• zaburzenia mimiki twarzy (twarz maskowata)

Pojawienie się objawów pozapiramidowych zaostrza przebieg choroby.

Zaburzenia neuropsychiatryczne występujące w chorobie Alzheimera:

• depresja
• labilność emocjonalna
• omamy wzrokowe, słuchowe lub węchowe
• urojenia prześladowcze
• halucynacje  

Zaburzenia zachowania występujące w chorobie Alzheimera:

• błądzenie, nadpobudliwość ruchowa
• pobudzenie (75% chorych)
• agresja słowna (50%)
• agresja fizyczna (25%)
• niszczenie otoczenia (12%)
• zaburzenia snu (odwrócenie rytmu dobowego)
• zaburzenia osobowości (75%)

(bierność, utrata zainteresowań, wycofanie się, później nieodpowiednie zachowanie, brak zahamowań i wreszcie egocentryzm, postawa żądaniowa)

DIAGNOSTYKA
Dokładny wywiad i badanie kliniczne
Przesiewowe testy psychologiczne (MMSE, Test Rysowania Zegara)
Badanie neuropsychologiczne
Badania laboratoryjne
Badania neuroobrazowe (CT, MRI)

Ważne jest jak najwcześniejsze postawienie rozpoznania i wykluczenie innych odwracalnych przyczyn otępienia. Wymaga to współpracy internisty, neurologa, neuropsychologa oraz psychiatry.

POSTĘPOWANIE
Nie ma skutecznego leczenia zapobiegającego rozwojowi lub powstrzymującego rozwój choroby Alzheimera, mimo, że w wielu ośrodkach naukowych na świecie trwają intensywne prace nad nowymi substancjami mogącymi w przyszłości pomóc chorym.
W początkowej fazie choroby stosuje się leki, które czasowo spowalniają rozwój objawów, opóźniają fazę głębokiego otępienia– są to blokery acetylocholinesterazy takie jak donepezil czy rivastigmina.
Postępowanie obejmuje też leczenie objawowe:

• depresji
• zaburzeń snu
• zaburzeń lękowych
• pobudzenia, halucynacji, urojeń

Inne oddziaływanie terapeutyczne

• stworzenie bezpiecznego środowiska (zabezpieczenia, dostosowanie do niepełnosprawności)
• unikanie pośpiechu, ponaglania chorego
• unikanie zmian: stały porządek dnia, stały ład wokół chorego
• dostosowany sposób komunikowania się (krótkie, proste zdania, pytania zamknięte, przypominanie, powtarzanie)
• podpisane przedmioty, oznakowane drzwi, usunięcie przedmiotów stwarzających zagrożenie
• zachowanie możliwie największej niezależności
• trening pamięci 
• terapia zajęciowa szczególnie muzykoterapia

W zaawansowanych postaciach choroby

• procedury pielęgnacji zgodne ze standardami medycznymi

Chorzy z chorobą Alzheimera w MEDI-system
Do Ośrodków MEDI-system przyjmowani są pacjenci w różnych stadiach choroby, jednak najczęściej są to chorzy z zaawansowaną postacią choroby Alzheimera.

Działania wielodyscyplinarnego zespołu Ośrodków nakierowane są na otoczenie chorego opieką, zapewnienie mu bezpieczeństwa, zapobieganie powikłaniom oraz na współpracę z rodziną.
Leczenie objawów towarzyszących chorobie i zapobieganie powikłaniom w Ośrodkach MEDI-system zgodne jest z obowiązującymi standardami medycznymi.

W pierwszych dniach pobytu realizowany jest program adaptacyjny dla nowych pacjentów – chorzy zostają stopniowo zapoznani z nowym otoczeniem, nowymi opiekunami, przystosowują się do organizacji dnia w Ośrodku.
Infrastruktura Ośrodków jest przystosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych, otoczenie chorego zorganizowane jest w sposób prosty i bezpieczny. Stały ład i porządek dnia ułatwiają chorym codzienne funkcjonowanie.
Programy terapii zajęciowej i rehabilitacji pozwalają dłużej zachować sprawność, oddalają lęk i frustrację, wypełniają dzień powtarzalnymi, znanymi choremu czynnościami.
Zespół terapeutyczny sprawujący opiekę nad pacjentami szkoli się ustawicznie w procesie szkoleń wewnętrznych i posiada wiedzę obejmującą problematykę postępowania z chorymi na chorobę Alzheimera, między innymi:

• zasady komunikacji
• trening pamięci
• trening orientacji
• techniki relaksacyjne
• oraz zasady pielęgnacji i zapobiegania powikłaniom unieruchomienia w zaawansowanych stadiach choroby

Łącze do Polskiej Strony Choroby Alzheimera