Choroba Alzheimera

DEFINICJA
Choroba Alzheimera jest postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym, w którego przebiegu dochodzi do uszkodzenia komórek nerwowych w różnych obszarach mózgu w wyniku odkładania się w nich substancji białkowych (beta – amyloidu i białka tau). Powoduje to postępującą utratę funkcji intelektualnych prowadzącą do otępienia.
Pierwszymi objawami choroby są zwykle zaburzenia pamięci początkowo operacyjnej, potem też pamięci dawnej. W miarę upływu czasu zaburzenia narastają – przeszkadzają w pracy, w życiu rodzinnym i społecznym, pojawiają się inne zaburzenia poznawcze i neuropsychiatryczne. W zaawansowanej postaci choroba uniemożliwia codzienne funkcjonowanie prowadząc wreszcie do całkowitej zależności od innych.
Choroba Alzheimera jest najczęstszą przyczyną otępienia i według różnych źródeł występuje w 2-5,8% populacji osób powyżej 65 r.ż.

OKRESY CHOROBY
1. Zaburzenia pamięci operacyjnej (nowe informacje)
- chory zapomina, potrzebuje więcej czasu na wykonanie codziennych czynności w domu i w pracy, często czegoś szuka
- pojawia się frustracja, konflikty z otoczeniem, problemy w pracy, depresja

2. Zaburzenia pamięci dawnej (zdarzenia z przeszłości, wyuczone umiejętności)
Zaburzenia myślenia, spostrzegania, zaburzenia mowy
- chory ma trudności w zarządzaniu własnością, w wykonywaniu codziennych czynności, w prowadzeniu samochodu, często błądzi
- narasta depresja i frustracja, czasem lęk, pojawiają się zachowania agresywne, chory opiekę postrzega jako kontrolę, izoluje się

3. Otępienie
- rozpad przestrzeni własnej i pozaosobowej chorego, rozpad procesu mówienia, rozumienia mowy, zaburzenia myślenia
- postępuje utrata umiejętności utrzymania higieny, ubierania się, jedzenia, poruszania się, w zaawansowanym okresie chory przestaje sygnalizować potrzeby fizjologiczne
- zmiany w stanie fizycznym: utrata masy ciała (niedożywienie), zaniki mięśniowe

4. Stadium końcowe - zaburzenia świadomości
- wysokie ryzyko powtarzających się infekcji w tym zachłystowego zapalenia płuc, odleżyn, patologicznych złamań

W każdym okresie choroby mogą wystąpić objawy pozapiramidowe tworzące zespół parkinsonowski:
- spowolnienie ruchowe
- wzmożone napięcie mięśniowe lub drżenia
- zaburzenia mimiki twarzy (twarz maskowata)
Pojawienie się objawów pozapiramidowych zaostrza przebieg choroby.

Zaburzenia neuropsychiatryczne występujące w chorobie Alzheimera:
- depresja
- labilność emocjonalna
- omamy wzrokowe, słuchowe lub węchowe
- urojenia prześladowcze
- halucynacje
 

Zaburzenia zachowania występujące w chorobie Alzheimera:
- błądzenie, nadpobudliwość ruchowa
- pobudzenie (75% chorych)
- agresja słowna (50%)
- agresja fizyczna (25%)
- niszczenie otoczenia (12%)
- zaburzenia snu (odwrócenie rytmu dobowego)
- zaburzenia osobowości (75%)
(bierność, utrata zainteresowań, wycofanie się, później nieodpowiednie zachowanie, brak zahamowań i wreszcie egocentryzm, postawa żądaniowa)

DIAGNOSTYKA
Dokładny wywiad i badanie kliniczne
Przesiewowe testy psychologiczne (MMSE, Test Rysowania Zegara)
Badanie neuropsychologiczne
Badania laboratoryjne
Badania neuroobrazowe (CT, MRI)

Ważne jest jak najwcześniejsze postawienie rozpoznania i wykluczenie innych odwracalnych przyczyn otępienia. Wymaga to współpracy internisty, neurologa, neuropsychologa oraz psychiatry.

POSTĘPOWANIE
Nie ma skutecznego leczenia zapobiegającego rozwojowi lub powstrzymującego rozwój choroby Alzheimera, mimo, że w wielu ośrodkach naukowych na świecie trwają intensywne prace nad nowymi substancjami mogącymi w przyszłości pomóc chorym.
W początkowej fazie choroby stosuje się leki, które czasowo spowalniają rozwój objawów, opóźniają fazę głębokiego otępienia– są to blokery acetylocholinesterazy takie jak donepezil czy rivastigmina.
Postępowanie obejmuje też leczenie objawowe:
- depresji
- zaburzeń snu
- zaburzeń lękowych
- pobudzenia, halucynacji, urojeń

Inne oddziaływanie terapeutyczne
- stworzenie bezpiecznego środowiska (zabezpieczenia, dostosowanie do niepełnosprawności)
- unikanie pośpiechu, ponaglania chorego
- unikanie zmian: stały porządek dnia, stały ład wokół chorego
- dostosowany sposób komunikowania się (krótkie, proste zdania, pytania zamknięte, przypominanie, powtarzanie)
- podpisane przedmioty, oznakowane drzwi, usunięcie przedmiotów stwarzających zagrożenie
- zachowanie możliwie największej niezależności
- trening pamięci
- terapia zajęciowa szczególnie muzykoterapia

W zaawansowanych postaciach choroby

- procedury pielęgnacji zgodne ze standardami medycznymi

Chorzy z chorobą Alzheimera w MEDI-system
Do Ośrodków MEDI-system przyjmowani są pacjenci w różnych stadiach choroby, jednak najczęściej są to chorzy z zaawansowaną postacią choroby Alzheimera.

Działania wielodyscyplinarnego zespołu Ośrodków nakierowane są na otoczenie chorego opieką, zapewnienie mu bezpieczeństwa, zapobieganie powikłaniom oraz na współpracę z rodziną.
Leczenie objawów towarzyszących chorobie i zapobieganie powikłaniom w Ośrodkach MEDI-system zgodne jest z obowiązującymi standardami medycznymi.

W pierwszych dniach pobytu realizowany jest program adaptacyjny dla nowych pacjentów – chorzy zostają stopniowo zapoznani z nowym otoczeniem, nowymi opiekunami, przystosowują się do organizacji dnia w Ośrodku.
Infrastruktura Ośrodków jest przystosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych, otoczenie chorego zorganizowane jest w sposób prosty i bezpieczny. Stały ład i porządek dnia ułatwiają chorym codzienne funkcjonowanie.
Programy terapii zajęciowej i rehabilitacji pozwalają dłużej zachować sprawność, oddalają lęk i frustrację, wypełniają dzień powtarzalnymi, znanymi choremu czynnościami.
Zespół terapeutyczny sprawujący opiekę nad pacjentami szkoli się ustawicznie w procesie szkoleń wewnętrznych i posiada wiedzę obejmującą problematykę postępowania z chorymi na chorobę Alzheimera, między innymi:
 - zasady komunikacji
 - trening pamięci
 - trening orientacji
 - techniki relaksacyjne
 - oraz zasady pielęgnacji i zapobiegania powikłaniom unieruchomienia w zaawansowanych stadiach choroby.

Łącze do Polskiej Strony Choroby Alzheimera